ustanun işine karişilmaz!

[Hakimlerin Zihniyet Dünyasına Giriş / 1] Devletin Çıkarı mı, Adaletin Gereği mi? [Doç. Dr. Mustafa Şentop / Zaman]

[…]

Burada, bir tarihî birikimin hasılası olan Mecelle’deki “hâkim” tarifini zikretmek gerekir. Mecelle’de üç madde, yargıcın niteliklerini saymaktadır. “Hâkimin evsafı beyanındadır” başlığını taşıyan “fasıl”ın, ilk maddesinde (1792. madde) yargıcın temel nitelikleri belirtilmektedir. Buna göre, yargıç (hâkim), “hakîm, fehîm, müstekîm ve emîn, mekîn, metîn olmalıdır.” Hakîm, akıllı ve adaletli; fehîm, anlayış sahibi, özellikle insanlar arası ilişkilere vâkıf; müstekîm, doğru sözlü olan, hilekar olmayan, ahlaki zaafı bulunmayan; emîn, hıyanetten uzak, güvenilen, itimat edilen; mekîn, şeref sahibi ve asaletli olan, “esafil-i nastan bulunmayan; metîn, etki altında kalmayan, ciddi ve sabırlı olan kişi demektir. Bir sonraki maddede (1793. madde) ise hukuk bilgisi ile bu bilgiyi karşısına gelen uyuşmazlıklara tatbik kabiliyeti ifade olunmaktadır: “Hâkim, mesâil-i fıkhiyyeye ve usul-i muhakemeye vâkıf ve deavi-yi vâkıayı anlara tatbikan fasl ve hasma muktedir olmalıdır.” Ayrıca, faslın sonuncu maddesinde (1794. madde), yargıcın “temyiz-i tamme muktedir olması” aranmaktadır. Temyiz-i tam, ayırt etme kabiliyetinde bir eksiklik olmaması demektir. Doğruyu yanlıştan, faydalıyı zararlıdan, alakalıyı alakasızdan ayırabilme yeteneğidir bu.

Ülkemizde yargı ile ilgili sorunların temelinde insan unsuru yatmaktadır. Yargıçların ana sorununu “yetersiz maaş” olarak gören zihniyetin esasen yargıçlık yapma hakkı olmamalıdır. Bu zihniyetle, yargı mesleği bir sıradan “memuriyet”e dönüştürülmüş, “inşaat ruhsatı” talebi için oluşturulan dosya ile dava dosyası yaklaşım bakımından aynı mahiyette kabul edilir hale gelmiştir. Her davanın, tarafları bakımından ifade ettiği anlam ve çok küçük bir maddi değeri olsa da nihayetinde adaletin gerçekleştirilmesine konu teşkil ettiği için sahip olduğu bizatihi değer göz ardı edilmektedir. “Üst düzey adliye memuru” anlayışıyla adalet gerçekleştirilemez. Asıl sorunun hukukun algılanışında ve adalet idealinin kaybedilmiş olmasında yattığı unutulmamalıdır. Bağımsızlık, yargıcın zihniyet dünyasından yeşerecektir.

[…]

Doç Dr. Mustafa Şentop’un yazısının tamamını okumak için buradan buyurun.

aynı tarihte yazılanlar:

• basamaktadurmaotomatikkapicarpar.com - 2007
• “nârına da, nûruna da” - 2005

Yorum Yapılmamış »

Bu yazıya yapılan yorumlar için RSS beslemeleri. TrackBack URI

Yorum yapın